Kleje anaerobowe

Szybki wybór klejów anaerobowych

• Śruby luzują się od wibracji, potrzebny demontaż ręczny? - KEMISKOL T333 - klasa 2, moment 20-25 Nm, do 400 bar, odkręcany kluczem
• Instalacja gazowa lub wodna wymaga atestowanej szczelności? - KEMISKOL T138 - klasa 1, certyfikat DVGW, temp. do 180°C, łatwy demontaż
• Hydraulika siłowa pod ekstremalnym ciśnieniem i temperaturą? - KEMISKOL T674 - klasa 3, 700 bar, temp. do 250°C, moment 40-50 Nm
• Gwinty z PVC lub poliamidu przeciekają? - KEMISKOL T548 z aktywatorem ATK 11 - klasa 3, szczelina do 0,40 mm, ścinanie 25-30 N/mm²
• Zerwany gwint w aluminium lub potrzebna maksymalna blokada? - KEMISKOL V640 - klasa 3, czerwony, demontaż z podgrzewaniem powyżej 200°C

Kleje anaerobowe - mechanizm działania, klasy i podział asortymentu

Utwardzanie beztlenowe - zasada działania i warunki wiązania

Klej beztlenowy pozostaje płynny w obecności tlenu - po skręceniu połączenia gwintowego tlen zostaje odcięty, a jony metalu katalizują reakcję polimeryzacji, która zamienia płyn w twardy polimer. Utwardzanie anaerobowe wymaga dwóch warunków jednocześnie: braku dostępu powietrza i kontaktu z powierzchnią metalową. Bez jednego z tych czynników klej pozostaje nieutwardzony - dlatego nadmiar wypływający poza szczelinę nie twardnieje i należy go wytrzeć.

Szybkość wiązania zależy od rodzaju metalu. Na stali węglowej i miedzi (metale aktywne) wstępne wiązanie następuje po 10-30 minutach, a pełne po 12-24 godzinach. Na aluminium i stali nierdzewnej proces jest wielokrotnie wolniejszy lub nie zachodzi wcale bez użycia aktywatora. Butelki klejów anaerobowych są celowo wypełnione w 50% - powietrze wewnątrz opakowania zapobiega przedwczesnemu utwardzeniu produktu.

Kleje anaerobowe do gwintów i połączeń pneumatycznych - dobór wg siły i demontowalności

Kryterium wyboru opiera się na klasie mocowania określającej moment zerwania i łatwość demontażu. Klasa 1 (V032, T138) tworzy połączenie łatwo demontowalne standardowymi narzędziami ręcznymi - moment zerwania do 25 Nm. Klasa 2 umożliwia serwisowy demontaż kluczem bez podgrzewania, a klasa 3 (V640, T674) wymaga podgrzania złącza o 30-50°C powyżej maksymalnej temperatury pracy. Kleje do gwintów w ofercie Ataszek pokrywają pełen zakres od zabezpieczania śrub M5 po uszczelnianie złączy hydraulicznych M18.

KEMISKOL T333 pełni funkcję kleju anaerobowego uniwersalnego - klasa 2, moment 20-25 Nm, wytrzymałość na ścinanie 15-20 N/mm² i ciśnienie do 400 bar sprawiają, że sprawdza się w instalacjach pneumatycznych, hamulcowych i paliwowych. KEMISKOL T138 z certyfikatem DVGW jest dedykowany do instalacji gazowych i wodnych, a KEMISKOL T674 pracuje pod ciśnieniem do 700 bar w hydraulice siłowej. Osadzanie łożysk i tulei realizują produkty z podkategorii kleje do łożysk, wypełniające szczeliny do 0,30 mm.

Pasty anaerobowe i płynne kleje beztlenowe - różnice w aplikacji

Pasty anaerobowe mają konsystencję tiksotropową - nie spływają z gwintów pionowych i wypełniają większe szczeliny. KEMISKOL T138 (pasta żółta) wypełnia luz do 0,25 mm, KEMISKOL T548 do 0,40 mm, a KEMISKOL T674 o lepkości 3000-3500 cPS do 0,30 mm. Pasty są optymalne na gwinty o większych średnicach i przy montażu pionowym, gdzie płyn spłynąłby przed skręceniem.

Płynne kleje beztlenowe o lepkości ok. 1900 cPS (KEMISKOL T333) zapewniają precyzyjną aplikację na małych gwintach metrycznych M5-M14, gdzie wystarczą 2-3 krople na początkowe zwoje. Płyn szybciej rozprowadza się po obwodzie podczas skręcania, ale ogranicza się do szczelin maksymalnie 0,25 mm. Wybór formy zależy od geometrii połączenia - na pionowych gwintach o średnicy powyżej 1 cala pasta zapobiega spływaniu, a na precyzyjnych śrubach M5-M10 płyn minimalizuje nadmiar.

Aplikacja na stali nierdzewnej i metalach pasywnych

Klej anaerobowy do stali nierdzewnej i aluminium wymaga aktywatora ATK 11 - metale pasywne nie dostarczają wystarczającej ilości jonów do katalizy polimeryzacji. Bez aktywatora proces utwardzania na nierdzewce, chromoniklówce czy aluminium trwa wielokrotnie dłużej lub nie zachodzi wcale, co grozi wyciekiem pod ciśnieniem już przy pierwszym obciążeniu.

Aktywator najeża nanieść na jedną z powierzchni metalowych i odczekać do odparowania nośnika przed aplikacją kleju. W przypadku gwintów z tworzyw sztucznych (PVC, PA) aktywator nanosi się obowiązkowo na obie powierzchnie - to jedyna metoda wymuszenia reakcji anaerobowej na materiale niemetalicznym.

Wskazówki praktyczne i porównanie klejów anaerobowych

Błędy i ograniczenia przy doborze klejów anaerobowych

• Brak odtłuszczenia powierzchni - resztki oleju, smaru lub pasty teflonowej uniemożliwiają kontakt kleju z metalem i blokują polimeryzację. Odtłuszczanie IPA jest krokiem obowiązkowym.
• Przekroczenie maksymalnej szczeliny - klej klasy 2 wypełnia do 0,25 mm, a przy luzie 0,40 mm nie osiągnie pełnej wytrzymałości. Dla większych szczelin wybierz KEMISKOL T548 (0,40 mm) lub klej epoksydowy do regeneracji gniazda.
• Obciążenie ciśnieniem przed pełnym utwardzeniem - wstępna szczelność po 3 godzinach nie oznacza pełnej wytrzymałości. Test ciśnieniowy wykonuj najwcześniej po 12 godzinach.
• Stosowanie na tworzywach PP i PE - standardowe anaeroby oraz KEMISKOL T548 nie wiążą na polipropylenie i polietylenie ze względu na niską energię powierzchniową.
• Aplikacja w instalacjach tlenowych - kleje anaerobowe nie są odporne na czysty tlen i silne utleniacze, co wyklucza je z systemów tlenowych.
• Demontaż klasy 3 bez podgrzewania - połączenia na klejach czerwonych (V640, T674) wymagają podgrzania powyżej 200-250°C; siłowe odkręcanie grozi zerwaniem gwintu.

Notatki z warsztatu

• Wymieniaj powietrze w butelce co 1-2 miesiące. Klej anaerobowy pozostaje płynny dzięki tlenowi w opakowaniu - stare powietrze tracące właściwości może spowodować przedwczesne utwardzenie przy gwintice nakrętki. Otwórz butelkę, wymień powietrze i zamknij.
• Nadmiar kleju poza szczeliną nigdy nie utwardzi się. Wypływającą pastę lub płyn usuń szmatką natychmiast po skręceniu - na zewnątrz połączenia jest dostęp tlenu, więc polimeryzacja nie zajdzie. Zaschnięty nadmiar można usunąć mechanicznie, ale łatwiej wytrzeć na mokro.
• Aktywator ATK 11 nanoszony na tworzywa wymaga odparowania przed aplikacją pasty. Naklejenie pasty na mokry aktywator osłabia wiązanie - odczekaj kilkanaście sekund do całkowitego odparowania nośnika. Na metalach aktywnych aktywator nakłada się na jedną stronę, na tworzywach i metalach pasywnych na obie.
• Odtłuszczacz IPA to nie detal - to warunek utwardzenia. Nawet minimalna warstwa oleju na gwincie blokuje kontakt kleju z jonami metalu. Użyj odtłuszczacza IPA na obie powierzchnie i odczekaj do odparowania przed aplikacją kleju lub aktywatora ATK 11.

Porównanie klejów anaerobowych

FAQ - najczęstsze pytania