PBT

Szybki wybór spoiw do spawania PBT

• Naprawiasz element z PBT lub PBT z dodatkami (GF30, ASA GF20, CF30)? - Spoiwo do plastiku PBT-U 500g - uniwersalne spoiwo do wszystkich odmian PBT, temperatura spawania 320-370°C
• Pęknięty zderzak lub obudowa z PC/PBT (Xenoy, Makroblend)? - Spoiwo do plastiku PC+PBT 500g - dedykowane blendzie poliwęglan + PBT, temperatura 320-360°C
• Duża seria napraw elementów PBT? - Spoiwo do plastiku PBT-U 1kg - opakowanie 1000g, wydajność 100-200 m spawu
• Wolisz klejenie konstrukcyjne zamiast spawania? - Acralock SA 1-15 - klej metakrylowy do łączenia PBT bez spawarki
• Potrzebujesz akcesoriów do spawania? - Odtłuszczacz IPA 500ml oraz siatka wzmacniająca do przygotowania i wzmocnienia spoiny

Klasyfikacja technologiczna i zakres stosowania spoiw do PBT

Czym jest tworzywo PBT - właściwości i zastosowanie

Tworzywo PBT (politereftalan butylenu) to polimer termoplastyczny powstający w procesie polikondensacji glikolu butylenowego i kwasu tereftalowego. Pod względem chemicznym PBT jest blisko spokrewniony z PET, ale charakteryzuje się szybszą krystalizacją i niższą temperaturą obróbki. Materiał PBT występuje pod nazwami handlowymi Celanex, Valox, Ultradur, Pocan, Crastin. Skrót PBTP oznacza to samo tworzywo - różnica w nazewnictwie wynika wyłącznie z konwencji producentów.

PBT wykazuje dobre właściwości reologiczne, odporność na starzenie cieplne oraz korozję naprężeniową. Tworzywo jest odporne na słabe kwasy, wodę, tłuszcze i oleje, co czyni je materiałem konstrukcyjnym szeroko stosowanym w motoryzacji (zderzaki, nadkola, obudowy lusterek, konektory, gniazda), elektrotechnice (izolatory, obudowy przekaźników, cewki) oraz w sprzęcie AGD (ekspresy do kawy, żelazka, suszarki). PBT jest doskonałym izolatorem w przemyśle elektrycznym i elektronicznym. Ograniczeniem materiału jest brak odporności na stężone kwasy, zasady i fenole - z tymi substancjami PBT nie może mieć styczności.

PBT ASA GF20 i kompozyty z włóknem szklanym

Oznaczenie PBT ASA GF20 to mieszanka PBT z dodatkiem ASA (akrylonitryl-styren-akrylan) oraz 20% włókna szklanego. ASA poprawia odporność na warunki atmosferyczne i promieniowanie UV, a włókno szklane zwiększa sztywność i wytrzymałość mechaniczną. Inne popularne kompozyty to PBT GF30 (30% włókna szklanego), PBT GF15, PBT GF10 oraz PBT CF30 (30% włókna węglowego). Wszystkie te warianty spawamy uniwersalnym spoiwem PBT-U - nie potrzebujesz osobnego spoiwa dla każdej mieszanki z włóknem.

Włókno szklane w kompozytach PBT podnosi temperaturę mięknięcia i zmienia przewodność cieplną materiału, dlatego temperaturę spawania należy dostosować do zawartości napełniacza. Dla PBT GF30 i PBT ASA GF30 temperatura może być wyższa o około 20°C względem czystego PBT, podczas gdy dla PBT bez napełniacza wystarczy dolny zakres ok. 320-340°C.

Czyste PBT vs blendy i kompozyty wzmacniane

W kategorii znajdziesz dwa typy spoiw pokrywające pełne spektrum odmian PBT. Spoiwo PBT-U (politereftalan butylenu uniwersalny) służy do spawania czystego PBT oraz wszystkich jego wariantów z dodatkami: PBT+ABS, PBT/ABS, PBT/ASA, PBT ASA GF20, PBT ASA GF30, PBT GF10, PBT GF15, PBT GF20, PBT GF30, PBT+GF, PBT CF30, PBT+PET, PBT+PET-GF30, PBT+PC-GF30, PBT-GF30-FR. Spoistość spoiny uzyskujemy dzięki temu, że spoiwo PBT-U jest wykonane w 100% z czystego granulatu bez regranulatu.

Spoiwo PC+PBT to osobny produkt dedykowany blendzie poliwęglanu z politereftalanem butylenu, występującej pod nazwami handlowymi Xenoy, Makroblend, Vandar. PC/PBT to tworzywo konstrukcyjne łączące wysoką udarność poliwęglanu (PC) z odpornością chemiczną i stabilnością wymiarową PBT. Stosuje się je w elementach motoryzacyjnych narażonych na uderzenia: zderzaki, nadkola, błotniki, obudowy silnika, wloty powietrza. Mieszanka PC/PBT wymaga dedykowanego spoiwa PC+PBT - nie należy spawać jej spoiwem PBT-U, ponieważ różnice w składzie i temperaturze topnienia mogą skutkować słabą spoiną.

Temperatura i warunki spawania tworzywa PBT

Temperatura spawania PBT wynosi 320-370°C w przypadku spoiwa PBT-U oraz 320-360°C dla spoiwa PC+PBT. Dokładna wartość zależy od rodzaju spawarki, warunków otoczenia oraz składu spawanego tworzywa. Dla czystego PBT optymalna temperatura to ok. 340°C; dla kompozytów z włóknem szklanym (PBT GF30, PBT ASA GF20) temperaturę należy zwiększyć o ok. 20°C, a dla blend z ABS lub ASA - dostosować indywidualnie.

Spoiwa PBT-U i PC+PBT są dostępne w dwóch kształtach: pasek (szerokość ok. 8 mm, grubość 1,2 mm) oraz trójkąt (podstawa ok. 4 mm). Długość pojedynczego spoiwa to ok. 40 cm. Wydajność spawu zależy od gramatury: 100 g zapewnia 10-20 m spawu, 500 g - 50-100 m, 1 kg - 100-200 m. Każde spoiwo jest indywidualnie oznakowane i wyprodukowane w Polsce. Przed spawaniem powierzchnie muszą być czyste, suche i odtłuszczone - zaleca się użycie odtłuszczacza IPA. Po wykonaniu spawu spoinę należy pozostawić do samoczynnego ostygnięcia - nie przyspieszać tego procesu.

Wskazówki praktyczne i porównanie spoiw do PBT

Błędy i ograniczenia przy doborze spoiw do PBT

• Mylenie PC/PBT z PBT - PC/PBT to blend poliwęglanu z PBT, wymagająca dedykowanego spoiwa PC+PBT (320-360°C). Użycie spoiwa PBT-U do PC/PBT może skutkować nierównomiernym stopieniem i słabą spoiną.
• Pomijanie suszenia materiału - PBT jest tworzywem higroskopijnym. Wilgoć w materiale przed spawaniem prowadzi do porowatości spoiny i obniżenia wytrzymałości. Elementy należy wysuszyć przed procesem.
• Zbyt wysoka lub niska temperatura - przekroczenie 370°C dla PBT-U powoduje degradację termiczną tworzywa, a temperatura poniżej 320°C nie zapewnia pełnego stopienia i plastifikacji spoiwa.
• Brak testu wstępnego - przed spawaniem finalnego detalu wykonaj próbny spaw na odcinku testowym, aby dobrać temperaturę i kształt spoiwa do rodzaju tworzywa.
• Przyspieszanie chłodzenia - nagłe chłodzenie spoiny powoduje naprężenia wewnętrzne i ryzyko pęknięć. Spoina musi stygnąć samoczynnie w temperaturze otoczenia.
• Brak odtłuszczenia powierzchni - zanieczyszczenia tłuszczowe, olejowe i silikonowe uniemożliwiają prawidłowe stopienie spoiwa z materiałem bazowym.
• Ograniczenia chemiczne PBT - PBT nie może mieć styczności ze stężonymi kwasami, zasadami i fenolami. Sprawdź warunki eksploatacji naprawianego elementu przed wyborem metody łączenia.

Notatki z warsztatu

• Włókno szklane nie blokuje spawania. Kompozyty PBT GF30 i PBT ASA GF20 spawają się spoiwem PBT-U bez problemu - włókno szklane topi się razem z matrycą polimerową, a spoiwo uzupełnia szczelinę. Temperaturę podnosisz o ok. 20°C względem czystego PBT.
• Kształt spoiwa ma znaczenie praktyczne. Trójkąt (podstawa 4 mm) sprawdza się przy spawaniu szczelin i pęknięć wymagających precyzyjnego wprowadzenia materiału. Pasek (8 mm x 1,2 mm) nadaje się do długich spoin i płaskich powierzchni - szybciej wypełnia większe ubytki.
• PBT-U nie zastąpi PC+PBT. Choć spoiwo uniwersalne PBT-U obsługuje większość odmian PBT z dodatkami, blendy poliwęglanu (PC/PBT, PC-PBTP, PC/PET) wymagają spoiwa PC+PBT o innej charakterystyce termicznej i mechanicznej. Próba spawania PC/PBT spoiwem PBT-U daje spoinę o obniżonej udarności.
• Klejenie jako alternatywa spawania. Gdy spawanie jest niepraktyczne (brak dostępu, cienkie ścianki, małe pęknięcia), PBT można kleić klejem konstrukcyjnym Acralock SA 1-15. Więcej klejów do PBT znajdziesz w kategorii klejów do plastiku.

Porównanie spoiw do PBT

FAQ - najczęstsze pytania