Kleje SILIKONOWE

Szybki wybór klejów silikonowych

• Woda i wilgoć w spoinie? - Klej silikonowy ATK 661 - bezbarwny, wodoszczelny, neutralny (oksym), -40 do +120°C, wypełnia szczeliny do 30 mm
• Wysoka temperatura do 250°C? - Klej silikonowy ATK 663 - czarny, wysokotemperaturowy, oksym, -40 do +250°C (krótkotrwale +300°C), do metalu i motoryzacji
• Maksymalna wytrzymałość montażowa? - Klej montażowy ATK 812 - MS polimer, 4 MPa, malowany po utwardzeniu, -60 do +100°C
• Sklejenie gumy silikonowej na styk? - ATK FIX 06 - z primerem, do łączenia oringów i profili silikonowych na doczoł

Klasyfikacja technologiczna i zakres stosowania klejów silikonowych

Różnice między silikonami uszczelniającymi a klejami silikonowymi montażowymi

Podstawowa różnica polega na priorytecie funkcji: uszczelniacz silikonowy tworzy elastyczną barierę szczelną kompensującą ruchy, wibracje i zmiany temperatury, ale jego wytrzymałość mechaniczna jest drugorzędna. Klej silikonowy montażowy stawia na siłę adhezji - ma nie tylko uszczelniać, ale przede wszystkim trwale łączyć elementy i przenosić obciążenia. Standardowe silikony dostępne w marketach to w większości uszczelniacze o zbyt małej sile wytrzymałości, by pełnić funkcję kleju.

Dobry klej silikonowy łączy obie funkcje. ATK 661 osiąga wytrzymałość na rozciąganie ≥500 kPa i po utwardzeniu tworzy spoinę wodoszczelną, która jednocześnie kleje i uszczelnia. ATK 663 generuje 600 kPa i pracuje w zakresie do 250°C, co czyni go klejem montażowym do zastosowań przemysłowych i motoryzacyjnych. Należy rozróżnić kleje na bazie silikonu (elastomery silikonowe pełniące funkcję klejącą) od produktów do klejenia silikonu - ATK FIX 06 z primerem służy do łączenia gumy silikonowej na doczoł, ale działa na innej zasadzie niż silikonowe masy klejące.

Alternatywą dla silikonów o wyższej wytrzymałości są produkty na bazie MS polimerów - kleje MS polimer takie jak ATK 812 (4 MPa, 300% wydłużenie) czy ATK 811 (1,8 N/mm², transparentny). Oferują one większą sztywność spoiny (65 Shore A vs 30 Shore A dla silikonów) i możliwość malowania, ale zachowują elastyczność charakterystyczną dla technologii silikonowych.

Utwardzanie i wiązanie klejów silikonowych

Silikony jednoskładnikowe (RTV-1) utwardzają się przez reakcję polimeryzacji z wilgocią zawartą w powietrzu. Prędkość wiązania wynosi ok. 2-3 mm na 24 godziny - zależnie od temperatury i wilgotności otoczenia. Im cieplej i wilgotniej, tym proces przebiega szybciej. Po nałożeniu kleju można spryskać spoinę wodą, aby przyspieszyć utwardzanie.

Spoiny grubsze niż 1,5 cm wymagają 7-14 dni pełnego wiązania. Największym błędem jest aplikacja zbyt grubej warstwy lub zamknięcie silikonu między dwiema nieprzepuszczalnymi powierzchniami - bez dostępu wilgoci proces utwardzania może trwać tygodniami lub nie zajść wcale. Pojęcie klej silikonowy szybkoschnący odnosi się więc do optymalizacji warunków aplikacji, a nie do innego mechanizmu chemicznego - w obrębie technologii silikonowych RTV-1 czas wiązania jest zbliżony i regulowany czynnikami otoczenia.

Systemy utwardzania dzielą się na dwie klasy:

• System octowy (acetoxy) - najstarszy i najtańszy. Podczas utwardzania wydziela kwas octowy o charakterystycznym zapachu. Jest agresywny chemicznie: powoduje korozję stali, miedzi i mosiądzu oraz przebarwia kamień i beton. Nie nadaje się do motoryzacji ani elektroniki.
• System neutralny (oksymowy lub alkoksy) - klasa przemysłowa. Wydziela neutralne chemicznie związki, jest bezpieczny dla metali, elektroniki, tworzyw i kamienia. ATK 661 i ATK 663 bazują na systemie oksymowym, co gwarantuje bezpieczeństwo dla klejonych powierzchni.

Kryteria wodoszczelności i odporności na wilgoć

Po utwardzeniu spoina silikonowa jest wodoszczelna i odporna na promieniowanie UV. Wilgoć pełni tu podwójną rolę: jest czynnikiem niezbędnym do polimeryzacji (silikon potrzebuje wilgoci z powietrza), ale przed utwardzeniem klej może być spłukiwany przez wodę. Dlatego powierzchnie przed klejeniem muszą być czyste i suche, a utwardzanie przebiega w obecności wilgoci z powietrza.

Klej silikonowy wodoszczelny taki jak ATK 661 tworzy barierę nieprzepuszczającą wody w zakresie -40 do +120°C i jest odporny na deszcz, mróz i UV. Wodoszczelność nie oznacza jednak odporności na ciągłe zanurzenie w benzynie ani w silnych rozpuszczalnikach - silikony nie są w tych mediach stabilne. Do miejsc stale narażonych na wilgoć, jak łazienki czy kuchnie, ATK 661 sprawdza się jako silikon do klejenia i uszczelniania połączeń guma-metal, szkło-metal czy guma-szkło.

Kleje silikonowe do pistoletu i zastosowania montażowe w kartuszach

Kleje silikonowe montażowe pakowane są w kartusze 290-310 ml i aplikowane pistoletem do silikonu o przełożeniu 26:1. Gęsta konsystencja pasty pozwala na nakładanie na powierzchniach pionowych bez spływania, a wysokie przełożenie pistoletu zapewnia precyzyjne dozowanie nawet najgęstszych mas. Obrotowy kosz na tubę ułatwia pracę w miejscach trudnodostępnych.

Klej silikonowy do pistoletu znajduje zastosowanie w montażu uszczelek samochodowych, wklejaniu szyb bocznych, łączeniu elementów metalowych w przemyśle oraz uszczelnianiu okien i złączy budowlanych. ATK 661 w tubie 300 ml wypełnia szczeliny do 30 mm, niwelując niedopasowania elementów. Do klejenia szyb bocznych i okiennych stosuje się ATK 661 jako bezbarwną, estetyczną spoinę, natomiast do konstrukcyjnego wklejania szyb czołowych dedykowane są kleje poliuretanowe, nie silikonowe. Przy łączeniu gumy z metalem lub szkłem silikon montażowy tworzy elastyczne połączenie kompensujące drgania.

Wskazówki praktyczne i porównanie klejów silikonowych

Błędy i ograniczenia przy doborze klejów silikonowych

Poprawne przygotowanie powierzchni decyduje o trwałości spoiny. Najczęstsze błędy i ograniczenia technologii silikonowych:

• Brak matowienia i odtłuszczania - guma EPDM i NBR ma niską energię powierzchniową. Bez zmatowienia papierem ściernym gradacji 120-180 i odtłuszczenia odtłuszczaczem IPA lub ATK MEK silikon nie osiągnie pełnej adhezji.
• Użycie silikonu octowego na metalach i kamieniu - kwas octowy powoduje korozję stali, miedzi i mosiądzu oraz przebarwia kamień, beton i cegłę. Do tych materiałów używaj wyłącznie silikonów neutralnych (ATK 661, ATK 663).
• Aplikacja warstwy grubszej niż 1,5 cm bez wentylacji - spowalnia wiązanie do 7-14 dni lub uniemożliwia utwardzenie, gdy powietrze nie ma dostępu do spoiny.
• Brak podkładu na PP i PE - silikon nie adhere do polipropylenu i polietylenu bez podkładu P200 lub dedykowanego ATK 822.
• Próba malowania spoiny - standardowy silikon odrzuca farbę. Wyjątkiem jest ATK 812 (MS polimer), który można malować po utwardzeniu.
• Stosowanie do konstrukcyjnego wklejania szyb czołowych - do tego zastosowania dedykowane są kleje poliuretanowe, nie silikonowe.
• Ciągły kontakt z benzyną i rozpuszczalnikami - silikony nie są odporne na stałe zanurzenie w tych mediach.

Notatki z warsztatu

• Zamknięte złącza bez dostępu powietrza nie utwardzą się. Silikony RTV-1 wymagają wilgoci z powietrza do polimeryzacji. Klejenie dwóch nieprzepuszczalnych powierzchni bez szczeliny wentylacyjnej może zatrzymać proces na tygodnie - zawsze zostaw warstwę minimum 0,5-1 mm i zapewnij cyrkulację.
• Gumę zawsze zmatuj przed klejeniem. Powierzchnie gumowe EPDM i NBR są śliskie z natury - bez zmatowienia papierem ściernym gradacji 120-180 klej silikonowy nie złapie pełnej adhezji. Po zmatowieniu powierzchnię odtłuść odtłuszczaczem ATK MEK lub izopropanolem.
• Nie maluj spoiny silikonowej. Standardowy silikon odrzuca farbę - lakier schodzi płatami. Jeśli spoina ma być malowana, wybierz ATK 812 na bazie MS polimerów, który przyjmuje farbę po utwardzeniu.
• Poniżej 10°C silikon wiąze wolniej. Przy klejeniu w zimnym garażu lub na zewnątrz zimą proces utwardzania wydłuża się znacząco. W miarę możliwości przenieś pracę do ogrzewanego pomieszczenia lub spryskaj spoinę wodą po nałożeniu, aby przyspieszyć polimeryzację.

Porównanie klejów silikonowych

FAQ - najczęstsze pytania